Governu aloka millaun U$27,5 ba eleisaun no ASEAN iha OJE 2027

AMBENO/DILI (TOP) - Governu aloka osan hamutuk millaun U$ 27,5 iha proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan fiskál 2027 ba nesesidade sira relasiona ho eleisaun jerál no kompromisu iha ASEAN.

Tuir proposta OJE 2027 ne’ebé Konsellu Ministru aprova iha 30 Setembru 2026, osan ne’e atu kobre preparasaun eleitorál no kompromisu Timor-Leste nian iha integrasaun rejionál. Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hato’o informasaun ne’e iha Semináriu Nasionál Panorama Orsamentál 2027 iha salaun Ministériu Finansas, Aitarak Laran, Dili, Kuarta, 14 Outubru 2026.

Tanbasá presiza fundu adisionál

PM Xanana esplika katak tinan 2027 sei lori prioridade polítika no administrativu oioin ne’ebé presiza planeamentu no alokasaun orsamentu adisionál, inklui preparasaun ba eleisaun prezidensiál no eleisaun jerál iha siklu eleitorál 2027–2028.

“Iha tinan 2027, ita iha prioridade polítika oioin ne’ebé presiza orsamentu adisionál. Ida mak eleisaun prezidensiál, ne’ebé akontese kada tinan lima. Tanba ne’e, ita tenke prevee fundu ba objetivu ne’e,” PM Xanana esplika.

Governu mós sei kontinua avalia prontidaun institusionál no kapasidade administrativa iha nível munisipál atu konsidera posibilidade hala’o eleisaun munisipál. Fonte la hatudu se osan ba eleisaun munisipál inklui ona iha montante millaun U$ 27,5 ne’e.

Dalan ba Prezidénsia ASEAN 2029

Timor-Leste mós tenke prepara an atu asume kargu Prezidente ASEAN iha tinan 2029. Responsabilidade ne’e sei ezije preparasaun institusionál, koordenasaun interministeriál no rekursu finanseiru.

Investimentu ho responsabilidade fiskál

Vise-Ministra Finansas Regina de Jesus destaka katak semináriu ne’e diskute perspetiva makroekonómika, prioridade orsamentál, estratéjia finansiamentu défise fiskál, dívida públika no sustentabilidade finansas públikas ba tinan 2027.

“Tanba ne’e, OJE 2027 la’ós de’it dokumentu ne’ebé hatudu osan hira mak Governu hakarak gasta, maibé mós hatudu oinsá Governu define prioridade, aloka rekursu limitadu, hadi’a kualidade despeza públika no prepara ekonomia atu sai produtivu, diversifikadu no menus dependente ba Fundu Petrolíferu,” Vise-Ministra Finansas esplika.

Nia subliña katak objetivu prinsipál mak atu asegura investimentu públiku agora bele kria benefísiu ba povu, aumenta oportunidade ba setór privadu no harii baze finanseira sustentável ba jerasaun futura.

Infraestrutura rurál mós iha prioridade

Iha semináriu hanesan, PM Xanana hatete katak Governu sei kontinua fó prioridade ba infraestrutura bázika iha área rurál, liuliu eskola, klínika saúde no alojamentu ba profesór no profisionál saúde sira. Fonte la hatudu montante espesífiku ba prioridade sira ne’e.

“Liuhosi Orsamentu Estadu, ita sei kontinua promove dezenvolvimentu infraestrutura bázika. Iha setór edukasaun, ita presiza eskola no uma ba profesór sira iha área rurál. Nune’e mós iha setór saúde, ita presiza klínika no uma ba profisionál saúde sira,” nia hateten.

Iha setór saúde, Xanana destaka difikuldade ne’ebé komunidade rurál sira hasoru atu hetan atendimentu médiku, tanba limitasaun fasilidade saúde no distánsia husi ospitál sira.

“Dala-barak, ema to’o iha ospitál sira ho situasaun ne’ebé susar tebes, laiha fundu sufisiente no asesu ba ai-moruk. Ida-ne’e kestaun boot ida ne’ebé ita tenke rezolve,” PM Xanana hateten.

Semináriu ne’e partisipa husi membru Governu, deputadu Parlamentu Nasionál, reprezentante instituisaun Estadu, sosiedade sivíl no setór privadu.

Raimundos Oki
Author: Raimundos OkiWebsite: https://www.oekusipost.comEmail: Este endereço de email está sendo protegido de spambots. Você precisa do JavaScript ativado para vê-lo.
Xefe Redasaun & Editor

Online Counter